Een paar jaar geleden sloegen Dave Morgan en Crickette Sanz hun kamp op in het regenwoud van Congo-Brazzaville, toen ze plotseling een groep chimpanseemannetjes hoorden krijsen. Het geschreeuw werd steeds luider, de apen kwamen duidelijk snel naderbij door de boomtoppen.
Snel werd het de onderzoekers duidelijk dat de chimpansees recht op hen af stoven, en dat ze binnen de kortste keren pal boven hun kamp zouden zitten. Maar toen de groep vlakbij was, werd het ineens stil. Even later hoorden Sanz en Morgan precies boven hun hoofd een zacht geluid. Ze keken omhoog en zagen een chimpansee verwonderd naar beneden gluren.
Wilde chimpansees slaan meestal in paniek op de vlucht zodra ze mensen zien. Geen wonder, want de relatie tussen mens en chimpansee is er vaak een geweest van roofdier en prooi. Die mensenschuwheid maakt het bestuderen van chimpansees er niet makkelijker op. Elk onderzoek vereist jaren van voorbereiding, om de dieren langzaam aan de aanwezigheid van onderzoekers te laten wennen.
Het laatste wat je zou verwachten van chimpansees die voor het eerst van hun leven een mens zien, is dat ze hun soortgenoten erbij roepen. Maar dat deden ze hier dus wel. Er kwam nog een chimpansee kijken. En toen nog een. En nog een. Het werd een gekrijs van jewelste in de bomen. De chimpansees gedroegen zich alsof ze de ontdekking van hun leven hadden gedaan. Ze bleven de hele avond boven het kamp gebiologeerd zitten kijken hoe het vuur werd aangelegd, de tenten werden opgezet en het eten werd bereid.
Stropers moeten het hier erg makkelijk hebben gehad, verzucht Morgan (40), die als primatoloog verbonden is aan de Lincoln Park Zoo en de Wildlife Conservation Society (WCS). Morgan en Sanz doen al tien jaar veldonderzoek in de Driehoek van Goualougo, een ongerept stuk laaglandwoud van bijna vierhonderd vierkante kilometer in het stroomgebied van de Ndoki en de Goualougo in het noorden van Congo-Brazzaville. Sanz en hij vonden het geweldig dat de chimpansees zo dichtbij waren gekomen, maar vroegen zich wel af hoe het verder zou gaan. Het begon immers al donker te worden. Waar zouden de chimpansees overnachten?
“En jawel, ze maakten hun nesten recht boven onze tenten,” zegt Morgan. “Ik vond het prachtig, maar onze spoorzoekers wisten wel beter.” De chimpansees zaten de hele nacht in de bomen te krijsen en schudden aan de takken. Ze poepten en pisten op de tent en gooiden met stokken, en hielden zo iedereen uit de slaap. Toen het licht werd, kwamen de chimpansees naar beneden om van ooghoogte toe te kijken hoe er vuur werd aangelegd en ontbijt werd gemaakt. Uiteindelijk hielden de dieren het voor gezien en verdwenen ze in het struikgewas.
